Η Γλώσσα του Κινηματογράφου στην Τάξη: Εισαγωγή στον Κινηματογραφικό Γραμματισμό

Διάρκεια Προγράμματος

275 ώρες (272 ώρες ασύγχρονες, 3 ώρες σύγχρονες)

3,5 μήνες

Στοιχεία Επικοινωνίας:

E-mail: film.literacy@panteion.gr

Περίοδος Μαθημάτων
Έναρξη μαθημάτων 18 Ιανουαρίου 2027
ECTS
11
Προθεσμία Υποβολής Αιτήσεων
15.01.2027
Περιγραφή Προγράμματος

Ο κινηματογράφος δεν αποτελεί μόνο μια μορφή τέχνης και ψυχαγωγίας, αλλά και ένα σύνθετο σύστημα οπτικής και αφηγηματικής επικοινωνίας, μέσα από το οποίο συγκροτούνται, αναπαράγονται και αμφισβητούνται αντιλήψεις για τον κόσμο και την κοινωνία. Οι κινηματογραφικές εικόνες δεν αποτυπώνουν απλώς την πραγματικότητα, αλλά την ερμηνεύουν, την αναπαριστούν και της αποδίδουν συγκεκριμένα νοήματα. Η κατανόηση της κινηματογραφικής γλώσσας και η ανάπτυξη της ικανότητας κριτικής ανάγνωσης των εικόνων αποτελούν, επομένως, βασικές προϋποθέσεις για μια ουσιαστικότερη προσέγγιση της κινηματογραφικής τέχνης και των κοινωνικών και πολιτισμικών διαστάσεών της.

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Η Γλώσσα του Κινηματογράφου στην Τάξη: Εισαγωγή στον Κινηματογραφικό Γραμματισμό» προσφέρει μια εισαγωγή στις βασικές αρχές του οπτικοακουστικού και κινηματογραφικού γραμματισμού, συνδυάζοντας τη μελέτη της ιστορίας, της αισθητικής, της γλώσσας και των εκφραστικών μέσων του κινηματογράφου με την κριτική προσέγγιση των κοινωνικών αναπαραστάσεων που διαμορφώνονται μέσα από αυτόν.

Αρχικά, οι εκπαιδευόμενοι/ες εξοικειώνονται με τις βασικές έννοιες του οπτικοακουστικού και κινηματογραφικού γραμματισμού, την κινηματογραφική ορολογία, τους μορφολογικούς, αφηγηματικούς και εκφραστικούς κώδικες της κινηματογραφικής γλώσσας, καθώς και βασικούς σταθμούς της ιστορίας του ελληνικού και διεθνούς κινηματογράφου (κινηματογραφικά κινήματα). Στόχος είναι η ανάπτυξη μιας πιο συνειδητής και αναλυτικής σχέσης με την κινηματογραφική εικόνα, πέρα από την απλή θέαση και πρόσληψη μιας ταινίας.

Κεντρική θέση στο πρόγραμμα κατέχει η μελέτη των κοινωνικών και πολιτισμικών αναπαραστάσεων στον κινηματογράφο. Μέσα από επιλεγμένα κινηματογραφικά παραδείγματα εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο αναπαρίστανται ζητήματα όπως το φύλο, η αναπηρία, η ομοερωτική επιθυμία, η ψυχική νόσος, η πόλη και η προσφυγιά/μετανάστευση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κριτική ανάγνωση των κινηματογραφικών αναπαραστάσεων: στον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζονται, στα στερεότυπα που ενδεχομένως αναπαράγουν, καθώς και στις δυνατότητές τους να αμφισβητούν κυρίαρχες αντιλήψεις και κοινωνικές προκαταλήψεις. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι εκπαιδευόμενοι/ες καλούνται να αναπτύξουν εργαλεία ανάλυσης και ερμηνείας της κινηματογραφικής εικόνας και να προσεγγίζουν κριτικά τον τρόπο με τον οποίο ο κινηματογράφος αναπαριστά την κοινωνική πραγματικότητα.

Παράλληλα, το πρόγραμμα εξετάζει τις δυνατότητες παιδαγωγικής αξιοποίησης του κινηματογράφου, με έμφαση στην επιλογή και την κριτική προσέγγιση ταινιών μεγάλου και μικρού μήκους, στον σχεδιασμό διδακτικών σεναρίων, στη δημιουργία φύλλων εργασίας και στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων κινηματογραφικής παιδείας. Παρουσιάζονται επίσης δημιουργικές πρακτικές, όπως ο αυτοσχεδιασμός και η σεναριακή γραφή, ενώ εξετάζεται η προβληματική των Content και Trigger Warnings (προειδοποιήσεις σήμανσης) και η χρήση τους στο εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, οι εκπαιδευόμενοι/ες θα έχουν εξοικειωθεί με βασικές έννοιες και εργαλεία κινηματογραφικής ανάλυσης, θα μπορούν να αναγνωρίζουν και να ερμηνεύουν μορφολογικά, αφηγηματικά και εκφραστικά στοιχεία μιας ταινίας και να προσεγγίζουν κριτικά τις κοινωνικές και πολιτισμικές αναπαραστάσεις που αυτή συγκροτεί. Παράλληλα, θα έχουν αποκτήσει βασικές γνώσεις και πρακτικά εργαλεία για την παιδαγωγική αξιοποίηση του κινηματογράφου και την ανάπτυξη δραστηριοτήτων κινηματογραφικής παιδείας.

Στους εκπαιδευόμενους και στις εκπαιδευόμενες των προγραμμάτων του Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. Παντείου Πανεπιστημίου, κατά τη διάρκεια συμμετοχής τους σε αυτά, προσφέρεται πρόσβαση στις παρεχόμενες από τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου υπηρεσίες.

Θεματικές Ενότητες

1. Κινηματογραφικός Γραμματισμός

    1.1 Οπτικοακουστικός Γραμματισμός: έννοια, περιεχόμενο και σκοπός.

    1.2 Κινηματογραφικός Γραμματισμός: έννοια, περιεχόμενο και σκοπός.

2. Κινηματογράφος και Εκπαιδευτική Πολιτική στην Ελλάδα 

    2.1 Η σχέση της ελληνικής πολιτείας με τον κινηματογράφο: βασικοί σταθμοί και θεσμικές πολιτικές

    2.2 Η κινηματογραφική παιδεία στην ελληνική εκπαίδευση: ιστορική αναδρομή και σύγχρονες κατευθύνσεις

3. Η Τέχνη του Κινηματογράφου

   3.1 Κινηματογραφικά κινήματα

   3.2 Ελληνικός Κινηματογράφος

4. Διαδικτυακή συνάντηση σύγχρονης διδασκαλίας: 

    Συζήτηση, προβληματισμοί, επίλυση αποριών

5. Κοινωνικές αναπαραστάσεις στον Κινηματογράφο Ι

    5.1 Εισαγωγή στις κοινωνικές αναπαραστάσεις στον κινηματογράφο

    5.2 Αναπαραστάσεις της αναπηρίας

    5.3 Αναπαραστάσεις του φύλου

6. Κοινωνικές αναπαραστάσεις στον Κινηματογράφο ΙΙ

    6.1 Αναπαραστάσεις της ομοερωτικής επιθυμίας

    6.2 Αναπαραστάσεις της ψυχικής νόσου

    6.3 Αναπαραστάσεις της πόλης

    6.4 Αναπαραστάσεις της προσφυγιάς/μετανάστευσης.

7. Θέαση επιλεγμένων κινηματογραφικών ταινιών μεγάλου μήκους

8. Διδακτικά σενάρια για ταινία μεγάλου μήκους

   8.1 Παρουσίαση και παιδαγωγική αξιοποίηση επιλεγμένων ταινιών

   8.2 Ενδεικτικές ερωτήσεις και φύλλα εργασίας

9. Η Ταινία Μικρού Μήκους ως Εργαλείο Κινηματογραφικής Παιδείας

   9.1 Η μικρού μήκους ταινία: χαρακτηριστικά και ιδιαιτερότητες  

   9.2 Η μικρού μήκους ταινία ως παιδαγωγικό εργαλείο

   9.3 Ενδεικτικές δραστηριότητες και φύλλα εργασίας

10. Content και Trigger Warnings στην κινηματογραφική εκπαίδευση

  10.1 Ορισμός Content και Trigger Warnings

  10.2 Η προβληματική γύρω από τα Content και Trigger Warnings

  10.3 Χρήση προειδοποιήσεων στο εκπαιδευτικό περιβάλλον

11. Δραστηριότητες κινηματογραφικής παιδείας στην τάξη

  11.1 Αυτοσχεδιασμοί και σεναριακή γραφή

  11.2 Συγκρότηση κινηματογραφικού ομίλου 

  11.3 Ενδεικτική ταινιοθήκη

12. Θέαση επιλεγμένων κινηματογραφικών ταινιών μικρού μήκους

Σε ποιούς απευθύνεται

Το πρόγραμμα απευθύνεται:

  • Σε εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και γνωστικών αντικειμένων.
  • Σε επαγγελματίες της εκπαίδευσης.
  • Σε φοιτητές/τριες και αποφοίτους/ες διαφορετικών επιστημονικών και καλλιτεχνικών πεδίων.
  • Σε κάθε ενδιαφερόμενο/η που επιθυμεί να αποκτήσει βασικές γνώσεις γύρω από την κινηματογραφική γλώσσα, την ιστορία και την αισθητική του κινηματογράφου.
  • Σε όσους/ες επιθυμούν να αναπτύξουν δεξιότητες κριτικής ανάγνωσης και ανάλυσης κινηματογραφικών έργων.

Δεν απαιτούνται προηγούμενες εξειδικευμένες γνώσεις κινηματογράφου.

Διάρκεια Προγράμματος

275 ώρες, 3,5 μήνες

Επιστημονικά Υπεύθυνος/νη

Χρήστος Α. Δερμετζόπουλος

Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου

Ο Χρήστος Α. Δερμεντζόπουλος είναι Καθηγητής στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, όπου διδάσκει Ανθρωπολογία και Κοινωνιολογία της Τέχνης, καθώς και Ιστορία και Θεωρία του Κινηματογράφου. Είναι, επίσης, Διευθυντής του Εργαστηρίου Πολιτιστικής Διαχείρισης του Τμήματος και συντονιστής στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Δημόσια Ιστορία» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, στην ενότητα «Ιστορία και Κινηματογράφος». Το ερευνητικό και συγγραφικό του έργο επικεντρώνεται στη λαϊκή και δημοφιλή κουλτούρα, στον δημοφιλή κινηματογράφο και στις αναπαραστάσεις του εγκλήματος, με έμφαση στις ιδεολογικές και πολιτισμικές διαστάσεις των αφηγήσεων, καθώς και στις σχέσεις κινηματογράφου, ιστορίας, μνήμης και ταυτότητας.

https://cmc.panteion.gr/faculty-members-teaching-staff/professor-dermetzopoulos-christos

https://cmc.panteion.gr/ereuna/registeredlabs/cm-lab

https://220.academia.edu/ChristosDermentzopoulos

Εισηγητές - Εισηγήτριες

Δρ. Αφροδίτη Καϊράκη

Ακαδημαϊκά Υπεύθυνη

Η Αφροδίτη Καϊράκη είναι ερευνήτρια κινηματογραφικών σπουδών και κινηματογραφίστρια. Οι δημοσιεύσεις της αφορούν στον μεταμοντέρνο κινηματογράφο, στις κινηματογραφικές αναπαραστάσεις, στα film ethics, στις διεπιστημονικές προσεγγίσεις κινηματογράφου και λογοτεχνίας, στην ιστορία και αισθητική της ταινίας μικρού μήκους. Εργάζεται ως βοηθός Εργαστηρίου Πολιτιστικής Διαχείρισης στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, όπου, επίσης, πραγματοποιεί μεταδιδακτορική έρευνα πάνω στις ηθικές και αισθητικές διαστάσεις της αναπαράστασης του τραύματος και της βίας στον κινηματογράφο.

https://cmc.panteion.gr/faculty-members-teaching-staff/kairaki

https://wift.gr/membership/member/?member_id=363

https://hellasdoc.gr/members/afroditi-kairaki/

Κόστος Προγράμματος

280€

Δυνατότητα καταβολής διδάκτρων: 

280 €/ εκπαιδευόμενο

Δύο δόσεις των 110€ = 220€

60 € εγγραφή

Εκπτωτική Πολιτική:

  • 25% σε πολύτεκνες και τρίτεκνες οικογένειες,  
  • 25% σε Ανέργους/-ες (εγγεγραμμένους/ες στο σχετικό Μητρώο της Δ.Υ.Π.Α.),  
  • 25% σε αποφοίτους του Παντείου Πανεπιστημίου,  
  • 25% ΑΜΕΑ  με ποσοστό αναπηρίας άνω του 50%,  
  • 25% σε εφάπαξ προεξόφληση του ποσού, 
  • 25% σε ομαδικές εγγραφές 3 ατόμων και άνω, 
  • 25% σε εκπαιδευτικούς δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, 
  • 50% εργαζόμενους/ -ες του Παντείου Πανεπιστήμιου ανεξαρτήτως της μορφής απασχόλησης με την προϋπόθεση ότι η σύμβαση εργασίας τους είναι σε ισχύ. 

 

Τεχνικός Εξοπλισμός

Δεν απαιτείται ειδικός εξοπλισμός, παρά μόνο ηλεκτρονικός υπολογιστής και πρόσβαση στο διαδίκτυο.

Μεθοδολογία - Αξιολόγηση

Το πρόγραμμα υλοποιείται με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, συνδυάζοντας ασύγχρονη και σύγχρονη (μία διαδικτυακή συνάντηση) διδασκαλία. Περιλαμβάνει μελέτη εκπαιδευτικού υλικού, παρουσιάσεις, επιλεγμένη βιβλιογραφία, θέαση και ανάλυση κινηματογραφικών ταινιών, μελέτες περίπτωσης και συμμετοχή σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες που συνδέουν τη θεωρητική γνώση με την παιδαγωγική αξιοποίηση του κινηματογράφου στην τάξη.

Η αξιολόγηση της κατανόησης και εμπέδωσης του εκπαιδευτικού υλικού πραγματοποιείται μέσα από ένα ενδιάμεσο κουίζ (μετά τις ενότητες 1–3) και ένα τελικό κουίζ αξιολόγησης (μετά τη μελέτη των ενοτήτων 1–9). Η συμμετοχή στα κουίζ είναι υποχρεωτική για τη λήψη του πιστοποιητικού επιμόρφωσης. Για κάθε κουίζ παρέχεται η δυνατότητα έως τριών προσπαθειών.

Η επιτυχής παρακολούθηση όλων των ενοτήτων οδηγεί στη λήψη Πιστοποιητικού Παρακολούθησης Επιμόρφωσης από το Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ. του Παντείου Πανεπιστημίου. Το πιστοποιητικό παρακολούθησης του προγράμματος αποστέλλεται σε 1 με 3 μήνες από τη λήξη του προγράμματος και συνεπάγεται την επιτυχή ολοκλήρωση της επιμόρφωσης.